Opieka naprzemienna a alimenty

p>Rodzice sprawujący opiekę naprzemienną często zakładają, że skoro dziecko mieszka „pół na pół” u obojga, alimenty nie wchodzą w grę. To błędne założenie — sąd może je zasądzić, jeśli sytuacja finansowa rodziców znacząco się różni. Wyjaśniamy, jak to działa.

Co to jest opieka naprzemienna?

Nazwa nie jest przypadkowa. Wynika z tego, że rodzice sprawują władzę wychowawczą naprzemiennie. Co to oznacza w praktyce? Najczęściej wygląda to tak, że przykładowo, pierwsze dwa tygodnie miesiąca dziecko mieszka u jednego z rodziców, a następne dwa tygodnie spędza u drugiego. W efekcie nie ma konieczności regulowania sądownie kontaktów z dzieckiem. Cała opieka podzielona jest sprawiedliwie.

Przed laty obowiązujący stan prawny wiązał się z koniecznością podjęcia decyzji, które z rodziców ma wykonywać władzę rodzicielską, jeśli żyją oni w rozłączeniu. Drugiemu rodzicowi ograniczano władzę, a jego rola sprowadzała się do współdecydowania wyłącznie w tych kwestiach, które określane były jako naprawdę istotne. Dzisiaj sytuacja jest diametralnie inna, a zmiany, jakie zaszły, są bez wątpienia korzystne dla dziecka i jego rodziców. Aktualne zapisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie wyłączają możliwości wspólnego sprawowania władzy rodzicielskiej przez rodziców, którzy żyją w rozłączeniu.

Czy przy opiece naprzemiennej należą się alimenty?

W przypadku opieki naprzemiennej sądy najczęściej obciążają kosztami utrzymania dziecka oboje rodziców po równo. Nie precyzuje się wówczas konkretnych kwot, a zadaniem rodziców jest wypracowanie wspólnego stanowiska w zakresie większych wydatków, które nie mają związku z pobytem dziecka u żadnego z nich – np. dodatkowych zajęć, korepetycji czy leczenia.

Inaczej może wyglądać sytuacja w przypadku istotnej dysproporcji w zarobkach rodziców. Czy brak porozumienia w kwestii alimentacji jest podstawą do rezygnacji przez sąd z orzeczenia o wspólnej władzy rodzicielskiej? Okazuje się, że nie. Jeśli rodzice nie mogą się w tej materii porozumieć bądź jeśli taka jest ich wola, możliwe jest orzeczenie alimentów i określenie kwoty, którą jeden z rodziców musi łożyć na utrzymanie dziecka.

Ustalając wysokość kwot, sąd zawsze uwzględni ilość czasu, jaką każde z rodziców spędza z dzieckiem. Uwzględni możliwości zarobkowe każdego z rodziców. Przeanalizuje szczegółowo koszty związane z utrzymaniem dziecka. Dopiero wówczas może podjąć decyzję o ewentualnym zasądzeniu alimentów.

Plan wychowawczy

Aby sąd mógł orzec opiekę naprzemienną, niezbędne jest opracowanie przez rodziców planu wychowawczego. Bardzo często wsparcie oferowane jest przez doświadczonego mediatora, który wspomaga strony w dojściu do porozumienia. Im bardziej szczegółowy plan wychowawczy, tym oczywiście lepiej. Uwzględnia się w nim przede wszystkim bardzo dokładny plan pobytu dziecka u każdego z rodziców. Ustala się również zasady spędzania wakacji, ferii, a także świąt.

Wszystko to ma na celu zapobieżenie ewentualnym konfliktom na tym polu w przyszłości. Należy pamiętać, że plan zostanie zaakceptowany tylko wtedy, kiedy sąd uzna, że nie narusza on w żaden sposób dobra dziecka. Ocenia on również, czy rodzice są zdolni do zrealizowania postanowień, jakie zawarte zostały w planie. Ustalenie tych kwestii jest szczególnie istotne, gdy plan wychowawczy powstaje w toku sprawy rozwodowej – wtedy dobrze przygotowany plan i zabezpieczenie kontaktów z dzieckiem na czas trwania procesu znacząco ułatwiają dalsze postępowanie.

Zalety opieki naprzemiennej

Opieka naprzemienna to rozwiązanie, które ma wiele zalet. Nie bez powodu jest tak powszechnie stosowana chociażby w krajach skandynawskich. Przede wszystkim zapewnia ona obojgu rodzicom stały kontakt z dzieckiem. Nie dochodzi więc do zerwania więzi. Relacje cały czas są utrzymywane. W przypadku opieki naprzemiennej dziecko nie odczuwa tak mocno rozstania rodziców, bo z każdym z nich utrzymuje regularny kontakt. Nie są to jednocześnie wyłącznie weekendowe spotkania, w których czas pędzi jak oszalały.

Jednocześnie opieka naprzemienna wymaga dobrych kontaktów między rodzicami. A im te są lepsze, tym mniej traumatyczne jest rozstanie rodziców dla dziecka. Niewątpliwym plusem opieki naprzemiennej jest także rozwiązanie kwestii kontaktów z dziadkami i dalszą rodziną, co nierzadko stanowi ogromny problem w przypadku powierzenia władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców. Celem ustanowienia opieki naprzemiennej jest zawsze dobro małoletniego.

Jak to może wyglądać w praktyce?

Może zdarzyć się tak, że rodzice bez problemu doszli do porozumienia w zakresie wspólnego sprawowania władzy rodzicielskiej. Niestety, jedno z nich znajduje się w zdecydowanie gorszej sytuacji finansowej, co sprawia, że może mieć trudność z zaspokajaniem potrzeb dziecka, kiedy to spędza czas u niego. W takim przypadku sąd może zdecydować o zasądzeniu alimentów od rodzica, którego sytuacja finansowa jest lepsza. Dzięki temu oboje rodzice będą mieli równe szanse na sprawowanie opieki nad dzieckiem i spędzanie z nim czasu.

Istotne jest jednak, aby w przypadku opieki naprzemiennej sąd uwzględnił czas, który dziecko spędza z rodzicem będącym w lepszej sytuacji finansowej. Wówczas to bowiem on zaspokaja potrzeby dziecka. Alimenty mają bowiem służyć zaspokojeniu potrzeb dziecka, a nie rodzica. Oznacza to, że opieka naprzemienna przekłada się na zdecydowanie niższe alimenty. Nie ma co liczyć na to, że sąd zasądzi alimenty w takiej wysokości, w jakiej orzekłby je wówczas, gdy tylko jedno z rodziców sprawowałoby opiekę nad dzieckiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy przy opiece naprzemiennej alimenty są zawsze zerowe?
Nie. To częste błędne przekonanie. Jeśli zarobki rodziców są zbliżone, sąd rzeczywiście może nie widzieć potrzeby zasądzania alimentów – ale przy istotnej różnicy dochodów alimenty mogą zostać przyznane mimo równego podziału czasu z dzieckiem.

Czy oboje rodzice muszą się zgodzić na opiekę naprzemienną?
Tak, warunkiem przyznania rodzicom prawa do wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej jest porozumienie między nimi co do sposobu jej sprawowania, zwykle w formie planu wychowawczego.

Co jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia w sprawie alimentów?
Sąd rozstrzyga samodzielnie, biorąc pod uwagę czas spędzany z dzieckiem przez każdego z rodziców, ich możliwości zarobkowe i faktyczne koszty utrzymania dziecka.

Opieka naprzemienna to rozwiązanie, na które rozwodzący się rodzice decydują się coraz częściej. Pozwala na podtrzymanie więzi dziecka z obojgiem rodziców, którzy aktywnie uczestniczą w procesie wychowania dziecka. Warunkiem orzeczenia opieki naprzemiennej jest jednak porozumienie rodziców w zakresie sprawowania władzy nad dzieckiem. Nie oznacza to jednak, że sąd nie może zasądzić alimentów. Rozważasz opiekę naprzemienną lub masz wątpliwości co do wysokości alimentów w Twojej sytuacji? Skontaktuj się z kancelarią – pomożemy ustalić rozwiązanie korzystne dla Ciebie i dziecka.