Niekoniecznie, kodeks karny wykonawczy przewiduje możliwość odroczenia kary pozbawienia wolności.

ODROCZENIE WYKONANIA KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI

Odroczenie wykonania kary umożliwia przesunięcie w czasie daty rozpoczęcia wykonywania kary. Odnosi się zatem tylko do kar, których odbywanie jeszcze się nie rozpoczęło po prawomocnym skazaniu oskarżonego.

Istotne jest, że udzielenie takiego odroczenia następuje na wniosek skazanego bądź jego obrońcy.

Należy mieć na uwadze, iż wniosek o odroczenie kary pozbawienia wolności w żadnym wypadku nie wstrzymuje jej wykonania (podobnie jak wniesienie kasacji). Dobrze jest zatem przy spełnieniu przesłanek zadbać o to, ażeby złożyć go w najszybszym możliwym czasie, gdyż sąd rozpoznający wniosek zapewne wyznaczy posiedzenie w przedmiocie jego rozpoznania dopiero po pewnym czasie. z Oczekując na „wokandę” skazany może otrzymać wezwanie do stawienia się w określonym zakładzie karnym. Jeśli zostanie do niego przyjęty przed rozpoznaniem wniosku o odroczenie kary, sąd przekaże taki wniosek do właściwego sądu penitencjarnego, którym jest zawszesąd okręgowy. Zostanie on wówczas rozpoznany jako wniosek o udzielnie przerwy w odbywaniu kary.

PRZESŁANKI OBLIGATORYJNEGO ODROCZENIA KARY POZBAWIENIA WOLNOŚĆI

Przesłanki odroczenia kary możemy podzielić na 2 rodzaje: fakultatywne i obligatoryjne.
Przesłanką obligatoryjnego odroczenia kary jest fakt występowania u skazanego choroby psychicznej, względnie innej ciężkiej choroby, uniemożliwiającej natychmiastowe wykonanie kary.

Wykrycie u skazanego choroby psychicznej jest zawsze podstawą obligatoryjnego odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności. W dodatku, w takim przypadku nie zachodzi konieczność wykazania, że pobyt skazanego w zakładzie karnym mógłby zagrażać życiu skazanego lub spowodować dla jego zdrowia poważne niebezpieczeństwo. Przy czym, nie każda choroba psychiczna będzie powodować konieczność odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności a jedynie taka, która ze względu na stopień nasilenia, jak chodzi o jej obraz kliniczny, uniemożliwia lub znacznie utrudnia wychowawcze oddziaływanie na skazanego podczas odbywania kary.
Za inną ciężką chorobę uznaję się taką, która może spowodować śmierć skazanego lub pogorszenie się stanu zdrowia (np. gdy w zakładzie karnym brak sprzętu do dializy itp.)

FAKULTATYWNE ODROCZENIE KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI

Przesłanka fakultatywnego odroczenia kary pozbawienia wolności zakłada występowanie innych okoliczności życiowych niż choroba psychiczna lub inna choroba uzasadniających udzielenie takiego odroczenia. Jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki, sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na okres maksymalnie 6 miesięcy. Fakultatywność takiego odroczenia wynika nie tylko z brzmienia przepisu ale także z faktu, iż pojęcie „zbyt ciężkie skutki” jest klauzulą generalną podlegającą ocenie każdorazowo z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji skazanego lub jego rodziny.

W praktyce skazani i ich obrońcy powołują się na takie okoliczności jak bycie jedynym żywicielem rodziny, konieczność ukończenia danego etapu edukacji, zakończenie leczenia, konieczność opieki na członkami rodziny.

Odroczenie może zostać udzielone kilkukrotnie, jednak nie może trwać dłużej niż 1 rok. Przy czym, liczą się okresy wskazane na kolejnych postanowieniach udzielających odroczenia, a nie faktyczny czas pozostawania na wolności po uprawomocnieniu się wyroku skazującego.

ZAWIESZENIE ODROCZONEJ KARY W POSTĘPOWANIU WYKONAWCZYM

Bardzo istotną okolicznością jest możliwość zawieszenia wcześniej odroczonej kary pozbawienia wolności. Możliwość ta odnosi się do kary pozbawienia wolności orzeczonej względem skazanego w wymiarze nie wyższym aniżeli 2 lata. Dodatkowo, kara taka musi być wcześniej odroczona na okres co najmniej jednego roku. Z uwagi na fakt, iż kara standardowo może być odroczona na okres maksymalnie 6 miesięcy, możliwość zawieszenia takiej kary pojawia się po jej co najmniej dwukrotnym odroczeniu. Pamiętać należy, że dla zachowania rocznego terminu odroczenia konieczna jest ciągłość tego odroczenia. Dlatego tak ważne jest, aby wniosek skazanego lub jego obrońcy o kolejne odroczenia wpłynął do właściwego sądu przed upływem okresu wcześniejszego odroczenia wskazanego na postanowieniu.

Instytucja zawieszenia wykonania kary pozwala niejednokrotnie, przy uprzednim odroczeniu na uniknięcie odbywania kary przez skazanego. Pamiętać jednak należy, iż przed udzieleniem takiego zawieszenia sąd bada również spełnienie przesłanek materialno prawnych warunkowego zawieszenia kary pozbawiania wolności zawartych w kodeksie karnym.

PRZERWA W ODBYWANIU KARY POZBAWIENIA WOLNOŚĆI

Instytucja przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności dotyczy sytuacji, w której oskarżony jest już osadzony w zakładzie karnym. Przerwy w wykonaniu kary udziela sąd penitencjarny, którym każdorazowo jest sąd okręgowy.

Przesłanki do udzielenia przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności są praktycznie tożsame z przesłankami odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności. Wyróżniamy dwie zasadnicze przesłanki – chorobę uniemożliwiające pobyt skazanego w zakładzie karnym oraz sytuację występowania po stronie skazanego lub jego rodziny istotnych okoliczności, które powodowałby, że dalsze przebywanie skazanego w zakładzie karnym niosłoby dla niego lub jego rodziny nieodwracalne szkody. W tej drugiej sytuacji sąd może, ale nie musi udzielić odroczenia.

W przypadku choroby, sąd powinien udzielić przerwy do czasu ustania przeszkody.
Należy wskazać, iż nie można udzielić przerwy przed upływem roku od dnia ukończenia poprzedniej przerwy i powrotu po niej do zakładu karnego, chyba że zachodzi wypadek choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego albo inny wypadek losowy.

Udzielając przerwy w wykonaniu kary, sąd może również zobowiązać skazanego do utrzymywania w okresie tej przerwy kontaktu z sądowym kuratorem zawodowym w miejscu pobytu, niezmieniania bez jego zgody miejsca pobytu, podjęcia starań o znalezienie pracy zarobkowej lub meldowania się we wskazanej jednostce Policji.

WARUNKOWE ZWOLNIENIE Z ODBYCIA RESZTY KARY W POSTĘPOWANIU WYKONAWCZYM

Warto pamiętać, iż w sytuacji gdy przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności trwała co najmniej jeden rok, natomiast skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary – sąd penitencjarny może warunkowo zwolnić skazanego z odbycia reszty kary na zasadach określonych w art. 77 Kodeksu karnego, przy czym zwolnienie może nastąpić w każdym czasie, bez ograniczeń wynikających z art. 78 i 79 Kodeksu karnego.

Zwolnienia z odbycia reszty kary nie stosuje się, jeżeli kara pozbawienia wolności została orzeczona na okres powyżej 3 lat. Sprawa karna w Krakowie to codzienny chleb dla Prawnika.

Autor artykułu:

Kamil Szybilski -prawnik
Aplikant adwokacki w Kancelarii Nartowski Trojanowska Spółka Partnerska,