Problematyka prawna zasiedzenia drogi publicznej oraz wewnętrznej

Czy można posiadać samoistnie drogę publiczną lub wewnętrzną, tak aby z upływem określonego przez ustawę czasu nabyć jej własność przez zasiedzenie?

Czy istnieje możliwość zasiedzenia drogi publicznej?

Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe oraz gminne. Kategoryzacja drogi następuje rozporządzeniem ministra do spraw transportu dla drogi krajowej, uchwałą sejmiku wojewódzkiego dla drogi wojewódzkiej, uchwałą rady powiatu dla drogi powiatowej oraz uchwałą rady gminy dla drogi gminnej. Zaliczenie drogi do określonej kategorii dróg publicznych skutkuje objęciem jej powszechnym dostępem. Zakres uprawnionych do korzystania z dróg publicznych osób, nie jest oznaczony.

W wyroku z dnia 7 stycznia 2010 r. II SA/Gl 747/2009 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł, iż konieczną przesłanką do skutecznego podjęcia przez radę gminy uchwały o zaliczeniu ulicy do kategorii dróg gminnych jest legitymowanie się przez gminę prawem własności do gruntów, po których droga taka przebiega. Oznacza to, iż już przed podjęciem uchwały, działki, przez które droga gminna ma przebiegać muszą stanowić własność gminy.

W wyroku z dnia 21 września 2011 r (sygnatura akt: I CSK719/10) Sąd Najwyższy orzekł o niedopuszczalności zasiedzenia drogi publicznej, stwierdzając, iż grunt pod drogami publicznymi nie może być prywatny. Sąd stanął na stanowisku, iż od 1 stycznia 1999 roku grunt pod drogą publiczną może być własnością jedynie Skarbu Państwa lub samorządu. Drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie. Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne może polegać na przenoszeniu własności między Skarbem Państwa a jednostkami samorządu.

Zasiedzieć można drogę wewnętrzną.

Droga stanowiąca własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego niezaliczona do jakiekolwiek kategorii dróg publicznych stanowi drogę wewnętrzną w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Drogą wewnętrzną może być tez droga prywatna. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 października 2008 r. II SA/Gl 351/2008 stwierdzono, iż dla zakwalifikowania terenu do dróg wewnętrznych, nie jest niezbędne, aby teren ten spełniał określone wymogi techniczne, czy parametry.

Drogę wewnętrzną cechuje wąski krąg podmiotów uprawnionych do korzystania z niej. Jest to jedna z podstawowych różnic między drogą publiczną a drogą wewnętrzną. To zawężenie wynika z założenia, że drogi wewnętrzne nie stanowią przedmiotu prawa powszechnego korzystania. Z dróg wewnętrznych, oprócz właściciela tej drogi, mogą korzystać podmioty, które mają jego zgodę (np. w postaci indywidualnego zezwolenia). Nie można wykluczyć, że właściciel drogi wewnętrznej umożliwi korzystanie z drogi każdemu (zezwolenie generalne). Zgoda właściciela drogi na korzystanie z drogi wewnętrznej może zostać wyrażona przez każde zachowanie, które w sposób dostateczny ujawnia wolę tej osoby (art. 60 k.c.). Właściciel może dać wyraźnie do zrozumienia, że korzystanie z jego drogi wewnętrznej jest dopuszczalne, jednakże wyłącznie w sposób przez niego wskazany

Korzystanie z dróg wewnętrznych podlega regulacji prawa cywilnego, w tym przepisom o ochronie prawa własności. Drogi wewnętrzne nie są wyłączone z obrotu i mogą stać się przedmiotem zasiedzenia, oczywiście, po spełnieniu przesłanek samoistności posiadania oraz odpowiedniego upływu czasu. Możliwe jest także nabycie w drodze zasiedzenia służebności drogi koniecznej na nieruchomości zajętej pod drogę wewnętrzną.

Autor artykułu:
Krakowski adwokat Wojciech Nartowski
Partner w kancelarii Nartowski Trojanowska Adwokaci Spółka Partnerska

wp.pl