NARKOTYKI – POJĘCIE
202508.01
Off
0

NARKOTYKI – POJĘCIE

Narkotyki to potoczna nazwa stosowana dla niektórych substancji psychoaktywnych. 

Substancje psychoaktywne, to takie, które oddziałują na centralny układ nerwowy, powodując zmiany nastroju, spostrzegania, świadomości i zachowania. 

W ustawie z dnia 29 lipca 2005 r.  o przeciwdziałaniu narkomanii:

Substancja psychotropowa – substancje:

  1. a) objęte zakresem stosowania Konwencji Narodów Zjednoczonych o substancjach psychotropowych z 1971 r. (Dz. U. z 1976 r. poz. 180),
  2. b) wymienione w załączniku do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającej minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami (Dz. Urz. UE L 335 z 11.11.2004, str. 8, z późn. zm.), poddane środkom kontroli i sankcjom karnym takim samym jak substancje, o których mowa w lit. a,
  3. c) pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, w formie czystej lub w formie preparatu, działające na ośrodkowy układ nerwowy, inne niż określone w lit. a i b, ale o podobnej do nich budowie chemicznej lub działaniu, stwarzające zgodnie z rekomendacją Zespołu do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych, o której mowa w art. 18b ust. 1 pkt 3, takie same zagrożenia dla zdrowia publicznego lub zagrożenia społeczne, jak zagrożenia stwarzane przez te substancje,
  4. d) inne niż wymienione w lit. a-c, które na podstawie przepisów ustawy obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. poz. 1490), były objęte wykazem substancji psychotropowych

– określone w przepisach wydanych na podstawie art. 44f pkt 1;

Środek odurzający – substancje:

  1. a) objęte zakresem stosowania Jednolitej Konwencji Narodów Zjednoczonych o środkach odurzających z 1961 r. (Dz. U. z 1966 r. poz. 277) zmienionej protokołem z 1972 r. (Dz. U. z 1996 r. poz. 149),
  2. b) wymienione w załączniku do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającej minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami, poddane środkom kontroli i sankcjom karnym takim samym jak substancje, o których mowa w lit. a,
  3. c) pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, w formie czystej lub w formie preparatu, działające na ośrodkowy układ nerwowy, inne niż określone w lit. a i b, ale o podobnej do nich budowie chemicznej lub działaniu, stwarzające zgodnie z rekomendacją Zespołu do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych, o której mowa w art. 18b ust. 1 pkt 3, takie same zagrożenia dla zdrowia publicznego lub zagrożenia społeczne, jak zagrożenia stwarzane przez te substancje,
  4. d) inne niż wymienione w lit. a-c, które na podstawie przepisów ustawy obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej były objęte wykazem środków odurzających

https://sip.lex.pl/#/act/18747849/442745548/wykaz-substancji-psychotropowych-srodkow-odurzajacych-oraz-nowych-substancji-psychoaktywnych?cm=URELATIONS&searchPit=2025-07-28 [WYKAZ SUBSTANCJI PSYCHOTROPOWYCH]

ILOŚĆ – NIEZNACZNA

Art. 62a u.p.nark: Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w art. 62 ust. 1 lub 3 (posiadanie), są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości.

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia „nieznacznej ilości” środków odurzających lub substancji psychotropowych. Należy odwołać się zatem do znaczenia językowego – „niewielki, mały”. Nie powinna ona przekraczać kilku gramów, przy czym uwzględnić należy również kryterium jakościowe i kryterium proporcji. Kryterium jakościowe odnosi się do stężenia substancji, które pozwala ocenić, ile można z niej zrobić jednorazowych dawek. Kryterium proporcji odnosić się będzie natomiast do stosunku między ilością zabezpieczonych substancji a potrzebami sprawcy.  [II AKa 247/16 Wyrok Śądu Apelacyjnego w Poznaniu z 23.02.2017r.]

Przy ocenie, czy w rozumieniu art. 62a u.p.nark. ujawniona ilość narkotyków jest nieznaczna, bierze się pod uwagę nie tylko to, ile one ważą, lecz także przesłanki wymienione w art. 115 § 2 k.k,  Instytucja określona w powyższym przepisie ma charakter fakultatywny, a zatem przewiduje tylko uprawnienie do umorzenia postępowania. Przepis ten adresowany jest do sprawców jednorazowych, którzy mieli minimalny, sporadyczny kontakt z środkiem odurzającym, na zasadzie tylko jednorazowego odurzenia się. [VIII AKa 39/23 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18.12.2023r.]

Przesłanki, o których mowa w art. 115 § 2 k.k to rodzaj i charakter naruszonego lub zagrożonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, waga naruszonych przez sprawcę obowiązków, postać zamiaru, motywacja sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.

Konkludując, niewielka ilość posiadanego środka odurzającego nie musi automatycznie prowadzić do uprzywilejowanej wobec sprawcy czynu subsumpcji.

Co istotne, przepis art. 62a u.p.n. adresowany jest do sprawców tzw. jednorazowych, którzy mieli minimalny, sporadyczny kontakt ze środkiem odurzającym, w zasadzie tylko dla jednokrotnego odurzenia się (II AKa 42/18 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14.08.2017r.)

Umorzenie postępowania ma charakter fakultatywny [II AKa 388/16 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 28.12.2016)]. Jednakże, jeśli sprawca posiada część środków lub substancji na własne potrzeby, a część z przeznaczeniem dla kogoś innego  nie jest możliwe umorzenie w stosunku do niego postępowania [II AKa 270/18 ]

„Niewątpliwie ilość środka odurzającego, tj. 0,45 g, należącego do tzw. „narkotyków miękkich”, a tym samym niewywołujących silnego uzależnienia fizycznego, którą posiadał oskarżony była niewielka, więc należało dojść do konstatacji, że naruszenie porządku prawnego nie było rażące, co przekonuje o słuszności przyjętego przez Sąd I instancji ustalenia, że stopnień społecznej szkodliwości czynu nie był znaczny.” W przytoczonym fragmencie wyroku, Sąd Okręgowy kierując się doświadczeniem życiowym odnosi się do nieznaczności społecznej szkodliwości w przytoczonej sprawie mając na względzie, iż  „osoby młodociane nie są jeszcze w pełni ukształtowane osobowościowo, ich system wartości dopiero się formuje. Nie kontrolują swoich emocji i zachowań, które często charakteryzują się impulsywnością”.  Umorzenie postępowania na okres próby 1 roku zostało podyktowane względami wychowawczymi, w szczególności przypuszczeniu, iż  Skazany pomimo umorzenia postępowania karnego będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa. [II Ka 879/22 Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z 28.02.2023r.]

ILOŚĆ – ZNACZNA

Art.  62.  [Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych]

  1. Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
  2. Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w ust. 1, jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Pojęcie „znacznej ilości” nie posiada definicji legalnej, a jego rozumienie może wywoływać wątpliwości.  Jednakże w doktrynie i orzecznictwie wypracowano kryteria, pozwalające na przyjęcie, czy ilość posiadanych przez daną osobę narkotyków jest znaczna [III KK 177/23 Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9.11.2023r.]. 

  • ilość „znaczna” środka odurzającego to taka, która wystarcza do odurzenia co najmniej kilkudziesięciu osób (wg II AKa 353/19; w Warszawie z dnia 25 lutego 2022 r. – minimum 20 osób); (wyroki Sądów Apelacyjnych: w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2012 r., II AKa 430/12; we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2019 r., II AKa 97/19; w Łodzi z dnia 7 lipca 2020 r., , II AKa 353/20),
    • np. w przypadku marihuany tzw. „działka konsumpcyjna” pozwalająca na odurzenie wynosi 0,5 do 1 grama
  • ilość „znaczna” środka odurzającego może jednorazowo zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych.

Nieostrość znaczenia „znacznej ilości” wymaga, aby sądy każdorazowo in concreto dokonywały oceny, czy dana ilość środków odurzających implikuje wyższe zagrożenie karne. Nie jest to jednak ocena dowolna, bowiem co wcześniej wspomniano głównym kryterium jest ilość porcji konsumpcyjnych, które mogą być uzyskane z danej substancji [IV KK 19/17 Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23.02.2017]. Nadmienić przy tym trzeba, że sankcja przewidziana w art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii daje możliwość racjonalnego stopniowania kary właśnie w zależności od rozmiarów „znacznej ilości”, np. oskarżony posiadając 23, 67 g środka odurzającego w postaci żywicy konopi innych niż włókniste wypełnił znamiona „znacznej ilości” [ II AKa 79/15 Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30.04.2015r.]

Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19.12.2012 (II AKa430/12) podjął się próby dokładniejszej i spójniejszej wykładni pojęcia „znacznej ilości”, która to winna uwzględniać elementy ilościowe (waga), jak i jakościowe narkotyku (stopień toksyczności). Stąd też punktem wyjścia winna być porcja (dawka) wystarczająca do odurzenia jednej osoby. Jeżeli ilość narkotyków (porcji – dawek) jest taka, że wystarcza jednorazowo do odurzenia co najmniej kilkudziesięciu osób, to wyczerpuje to znamię „znacznej ilości”.  Funkcjonuje również pogląd, iż cel przeznaczenia „środka odurzającego” winien być uwzględniony w decyzji o uznaniu ilości za znaczną – inaczej należy traktować te przypadki, w których mamy do czynienia z narkotykami mającymi być przedmiotem dalszego handlu, a inaczej, gdy są one przeznaczone do własnej konsumpcji [IIAKa 140/12  Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 09.08.2012]. 

Wskazuje się tu: na masę wagową (gramy, kilogramy, ilość porcji), rodzaj środka odurzającego (podział na tzw. twarde i miękkie w zależności od właściwości uzależniających i odurzających) oraz cel przeznaczenia (w celach handlowych, na potrzeby własne) [II K 594/18 Wyrok SR w Gdańsku – Południe z dnia 21.06.2018r.].

Przeznaczenie środka odurzającego nie jest jednak powszechnie brane pod uwagę przez Sądy.

Posiadanie narkotyku w znacznej ilości w rozumieniu u.p.n. dotyczy dysponowania znaczną ilością takiego środka jednorazowo, nie zaś kilkudziesięciokrotnego posiadania nieznacznej jego ilości [II AKa 279/16 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 02.03.2017r.].

Należy z ciekawością zwrócić uwagę na odmienne stanowiska w orzecznictwie, które to nie korespondują z dotychczas przedstawionymi przelicznikami. Na przykład w wyroku z dnia 6 listopada 2003 r. (II Aka 56/03) Sąd Apelacyjny w Katowicach stwierdził, że „skoro w praktyce spotyka się przemyt narkotyków w dziesiątkach kilogramów czy nawet w tonach (na statkach) i niewątpliwie takie ilości należy określać jako znaczne, to nie sposób przyjąć, że ilości określone w gramach (144 gramy) są też znaczną ilością o której mowa w ustawie„.  Wyrokiem z dnia 05.04.2013r. Sąd Apelacyjny w Krakowie (II AKa 47/13) doprecyzował iż „chodzić powinno o ilości hurtowe, ponadprzeciętne w zwykłym obrocie środkami odurzającymi”. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyrokach z dnia 31 sierpnia 2005 r., II Aka 167/05 i z dnia 30 maja 2007 r., II Aka 85/07, uznając, że znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych to taka, która wystarczy do odurzenia jednorazowo kilkudziesięciu tysięcy osób.  Ten sam Sąd również za znaczną ilość narkotyków uznał 200 gramów amfetaminy, a nawet zajmował stanowisko zgodnie z którym za taką ilość uznać należy już taką, która wystarczy do jednorazowego odurzenia co najmniej kilkudziesięciu osób. 

W związku z powyższym, choć powszechnie przyjmuje się, iż „znaczna ilość” powinna wystarczyć do odurzenia kilkudziesięciu i jest to pogląd dominujący (wręcz jednolity), należy mieć na względzie, iż w orzecznictwie funkcjonują też stanowiska odmienne powodując często problemy interpretacyjne.

Nawet większe potrzeby osoby uzależnionej zażywającej duże ilości narkotyków nie powodują podwyższenia progu znacznej ilości, która jest kryterium zobiektywizowanym (II AKa 154/22 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09.12.2022r.)

Społeczna szkodliwość czynu polegającego na posiadaniu narkotyków jest tym wyższa, im większe jest zagrożenie udostępnienia konsumentom narkotyków tych szkodliwych dla zdrowia substancji oraz tym większa, im większa liczba osób może takie narkotyki zażyć (II AKa 90/17 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24.04.2017r.)

POSIADANIE

Art.  34.  [Posiadanie środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych lub ich preparatów oraz prekursorów kategorii 1]

  1. Środki odurzające, substancje psychotropowe, nowe substancje psychoaktywne, lub ich preparaty, oraz prekursory kategorii 1, może posiadać wyłącznie przedsiębiorca, jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna uprawniona do ich posiadania na podstawie przepisów ustawy, rozporządzenia 273/2004 lub rozporządzenia 111/2005.
  2. Posiadane bez uprawnienia środki odurzające, substancje psychotropowe, nowe substancje psychoaktywne, lub ich preparaty, oraz prekursory kategorii 1, podlegają zabezpieczeniu przez organy ścigania lub organy celne w trybie określonym w przepisach o postępowaniu karnym.
  3. W przypadku gdy nie zostało wszczęte postępowanie karne, sąd orzeka o przepadku na rzecz Skarbu Państwa środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych, prekursorów kategorii 1, lub ich preparatów, odpowiednio na wniosek wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, Naczelnego Inspektora Farmaceutycznego Wojska Polskiego albo państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
  4. W przypadku orzeczenia przez sąd o przepadku na rzecz Skarbu Państwa środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych, prekursorów kategorii 1, lub ich preparatów, podlegają one zniszczeniu. Sąd może orzec na wniosek jednostek, o których mowa w art. 24 ust. 2 i 4, przepadek na rzecz Skarbu Państwa środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych, prekursorów kategorii 1, lub ich preparatów, przez przekazanie ich w całości lub części tym jednostkom.

Posiadanie jest stanem polegającym na faktycznym władztwie nad daną rzeczą. Może być wykonywane bezpośrednio, jak i za pośrednictwem innej osoby. Pojęcie posiadania jest szerokim pojęciem i oznacza każde, choćby nawet krótkotrwałe, faktyczne władztwo nad rzeczą (XIV K 550/16 Wyrok SR w Słupsku).

Działanie przestępcze, o którym tutaj mowa polega na niezgodnym z ustawą posiadaniu środków odurzających lub substancji psychotropowych, to jest środków i substancji wymienionych w załączniku do tejże ustawy. W przypadku „znacznej ilości” środków odurzających lub substancji psychotropowych mowa o typie kwalifikowanym – przewidującym ostrzejszy wymiar kary.

Przestępstwa z art. 62 ust 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii dopuszcza się ten, kto wbrew przepisom ustawy posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe w znacznej ilości. Strona przedmiotowa występku polega na niezgodnym z ustawą posiadaniu środków odurzających lub substancji psychotropowych w znacznej ilości. Przedmiotem ochrony jest dobro indywidualne w postaci zdrowia i życia konsumenta tych środków. Posiadanie jest to każde, choćby krótkotrwałe faktyczne władztwo nad rzeczą. Przestępstwo można popełnić z zamiarem bezpośrednim bądź ewentualnym. [VIII K 428/18 Wyrok SR dla Warszawy – Mokotowa z dnia 09.10.2018r.]

Powszechnie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, iż znamię posiadania należy interpretować szerzej niż czyni to kodeks cywilny, a oznacza to, że w grę wchodzi zarówno posiadanie w rozumieniu cywilistycznym (samoistne i zależne), jak też każde faktyczne władztwo nad rzeczą, realizowane dla kogokolwiek i w czyimkolwiek interesie, o ile występuje element zamiaru władania tą rzeczą nawet dla innej osoby. Jest więc posiadaczem nie tylko ten, kto włada środkiem lub substancją dla siebie, lecz także ten, kto przechowuje je dla kogoś innego. Jest więc posiadaczem każdy, kto fizycznie włada środkiem lub substancją, a przewożenie w zestawieniu z wiedzą o charakterze przewożonej rzeczy niewątpliwie jest formą władania niezależnie od tego przez kogo i w jaki sposób przewożone środki i substancje zostaną wykorzystane. 

Wiedza oskarżonego na temat tego co jest przewożone w opisywanej torbie połączona z akceptacją tego stanu i podjęcia się przewożenia są wystarczające do przyjęcia posiadania i bez znaczenia pozostaje czy oskarżony torbę tę dotykał czy narkotyki do niej pakował czy też nie miało miejsca. Nie stanowi również nadużycia w logicznym rozumowaniu połączenie faktu posiadania kilkuset woreczków foliowych o zamknięciu strunowym i wagi z przewożeniem tak znacznej ilości narkotyków. Oskarżony przecież nie zaprezentował pokaźnej kolekcji bursztynu ani też zapasu ziół czy przypraw wykorzystywanych w kuchni, nie sposób zatem przyjąć, że sąd I instancji wadliwie wskazał na możliwe przeznaczenie wagi i tychże woreczków. [IV Ka 185/18 Wyrok SO w Świdnicy z dnia 08.06.2018]

OBRÓT NARKOTYKAMI

Art.  56.  [Wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych lub słomy makowej. Uczestniczenie w obrocie]

  1. Kto, wbrew przepisom art. 33-35, art. 37, art. 40 i art. 40a, wprowadza do obrotu środki odurzające, substancje psychotropowe, słomę makową lub nowe substancje psychoaktywne albo uczestniczy w takim obrocie,  podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
  2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
  3. Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w ust. 1, jest znaczna ilość środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych lub słomy makowej, sprawca podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

Art.  57.  [Karalność przygotowania]

  1. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w art. 55 ust. 1 lub art. 56 ust. 1,podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
  2. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w art. 55 ust. 3 lub art. 56 ust. 3,podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Wprowadzenie do obrotu dotyczy pierwszej czynności polegającej na niezgodnym z prawem przekazaniu innej osobie (odpłatnie lub nieodpłatnie) określonej porcji środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej (np. pierwszej umowy kupna-sprzedaży). Przekazujący (np. sprzedający) dokonuje tu „wprowadzenia do obrotu”, natomiast odbiorca – „uczestniczenia w obrocie”, pod warunkiem, że zamierza otrzymane substancje przekazać innej osobie niebędącej konsumentem. Dalsze transakcje dotyczące tej samej partii środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, stanowią „uczestnictwo w obrocie”, o ile odbiorcą nie jest konsument. [IIAKa 130/21 Wyrok SA w Krakowie z dnia 13.12.2021]

Dla możności przypisania sprawstwa czynu z art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie wystarcza zdawkowe odwołanie się jedynie do znaczenia językowego definicji zawartej w ust. 34 art. 4 przedmiotowej ustawy. Przepis art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zawiera legalną definicję pojęcia „wprowadzenia do obrotu” – jest nim udostępnienie osobom trzecim odpłatnie lub nieodpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych lub ich prekursorów. W świetle tej definicji uczestniczenie w obrocie to przyjęcie odpłatnie bądź nieodpłatnie przez osobę nie będącą konsumentem tychże środków lub substancji w celu późniejszego ich przekazania innej osobie, przy czym nabywca nie jest konsumentem.  Uczestniczenie w obrocie czy wprowadzanie do obrotu w rozumieniu przepisu z art. 56 u.p.n. polega na hurtowym uzyskiwaniu narkotyków i takim też przekazywaniu ich kolejnym osobom. Tak więc, podstawowym identyfikatorem omawianych tu zachowań będzie osoba odbiorcy narkotyków oraz przyświecający mu cel wejścia przez niego w ich posiadanie. [IIAKa 106/13 Wyrok SA w Białymstoku z dnia 28.06.2013]

Pojęcie uczestniczenia w obrocie, o jakim mowa w art. 56 ust. 1 u.p.n., odnosi się nie tylko do zachowań związanych z bezpośrednim przekazywaniem środków odurzających innej osobie, ale także do zachowań składających się na funkcjonowanie takiej osoby w obrocie – np. magazynowanie środków czy też udostępnianie lokalu, w którym ma dojść do wprowadzenia środków do obrotu. „Uczestniczenie w obrocie może również przybierać formę bierną, polegającą na odebraniu takiego środka od osoby zajmującej się jego wprowadzaniem do obrotu z zamiarem dalszego przekazywania go kolejnym osobom – w tym konsumentom. Jedną z form uczestniczenia w obrocie środkami odurzającymi w rozumieniu art. 56 ust. 1 i 3 u.p. nark. może być również nabycie tychże środków od osoby wprowadzającej je do tego obrotu, niezależnie od tego, kto będzie kolejnym ich nabywcą” (postanowienie Sądu Najwyższego z 18 listopada 2015 r., V KK 341/15, LEX nr 1923856 wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 30 listopada 2017 r., II AKa 299/17, LEX nr 2486462, „Przestępstwa narkotykowe i dopalacze. Komentarz” pod red. W. Górowskiego i Dominika Zająca, Kraków 2019 r., str. 138-141).[II AKa 71/24 Wyrok SA we Wrocławiu z dnia 03.04.2024r.]

Co ważne, w przypadku znalezienia u oskarżonego narkotyków oraz przyrządów służących do ich porcjowania uzasadniają wniosek, że oskarżony czynił przygotowania do ich dalszej odsprzedaży (art. 57 ust. 2 u.p.nark.). [V KK 531/21 Postanowienie SN  z 21.09.2022r.]

Ilość narkotyków, jaka była przedmiotem przestępstwa z art. 56 ust. 3 u.p.n. jest tylko jednym z wyznaczników rozstrzygnięcia o karze, niekoniecznie najważniejszym a na pewno nie jedynym. Oczywiście znamię ilości „znacznej” ma charakter stopniowalny, ale konkretna ilość narkotyku jest tylko jednym z elementów, jakie trzeba brać pod uwagę przy ferowaniu rozstrzygnięcia o karze. [IIAKa 588/17 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16.02.2018]

Dokonanie wewnątrzwspólnotowego nabycia narkotyków i przewozu ich z Holandii do Polski nie jest równoznaczne z wprowadzeniem narkotyków do obrotu. Zabezpieczone podczas zatrzymania narkotyki nie zostały wprowadzone do obrotu. Nie zostały one zbyte w Polsce innej osobie. Wewnątrzwspólnotowe nabycie i przewiezienie środków odurzających może być potraktowane jako czynność przygotowawcza do wprowadzenia do obrotu, czyli do czynu zabronionego z art. 56 ust. 1, 2 lub 3 u.p.n. Nie może to jednakże prowadzić do kumulatywnej kwalifikacji zachowania oskarżonego z art. 55 ust. 1 lub 3 oraz z art. 57 ust. 1 i 3 u.p.n. Znamiona przestępstwa z art. 55 ust. 1 lub 3 konsumują bowiem znamiona występku z art. 57 ust. 1 i 3 tejże ustawy. [IIAKa 111/20 Wyrok SA w Białymstoku z dnia 22.06.2021].

Udzielanie innej osobie środka odurzającego/Nakłonienie

Art.  58.  [Udzielanie innej osobie środka odurzającego. Nakłaniane do użycia środka]

  1. Kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego, substancji psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
  2. Jeżeli sprawca czynu, o którym mowa w ust. 1, udziela środka odurzającego, substancji psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej małoletniemu lub nakłania go do użycia takiego środka lub substancji albo udziela ich w znacznych ilościach innej osobie, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Art.  59.  [Udzielanie innej osobie środka odurzającego celem osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej]

  1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, udziela innej osobie środka odurzającego, substancji psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej, ułatwia użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
  2. 4Jeżeli sprawca czynu, o którym mowa w ust. 1, udziela środka odurzającego, substancji psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej małoletniemu, ułatwia użycie albo nakłania go do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
  3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Znamię działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (art. 59 ust. 1. u.p.nark.) może zostać sprawcy przypisane niezależnie od tego, czy korzyść majątkową osiągnął sam oskarżony, czy inna osoba i to także wówczas, gdy oskarżony pośrednicząc pomiędzy nabywcą a sprzedawcą środków odurzających lub substancji psychotropowych osobiście żadnej korzyści nie osiągnął. [II AKa 258/18 Wyrok SA w Sczecienie z dnia 19.02.2019]

Nie jest wymagana jednoznaczna i konkretna wiedza o tym, iż osoby, którym sprzedaje się narkotyk, nie mają ukończone lat osiemnastu. Świadomość sprawcy co do tego faktu winna kształtować się na podstawie wszystkich okoliczności sprawy i wystarczy, że będzie on godził się na taką ewentualność. [IIAKa 41/19 Wyrok SA w Białymstoku z dnia 11.04.2019] Dla przypisania przestępstwa z art. 59 ust. 2 ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii konieczne jest wykazanie, że sprawca miał świadomość małoletności osoby, której udziela środka narkotycznego, ułatwia jego użycie, którą nakłania do jego użycia tj. wiedział o tej cesze, lub przewidywał taką możliwość i się na to godził. [II AKa 107/23 Wyrok SA we Wrocławiu z dnia 13.07.2023]

W sytuacji, gdy sprzedający środki odurzające (substancje psychotropowe) ma świadomość, że przekazywane środki odurzające trafią do dalszego obrotu, ale część z nich zostanie przeznaczona na własny użytek odbiorcy tych środków, to dojdzie do zbiegu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – art. 56 i art. 59. Jeżeli jednak sprzedający świadomości takiej nie ma, to działając w granicach swojego zamiaru odpowie za czyn kwalifikowany wyłącznie z art. 56. [II KK 97/19 Wyrok z dnia 21.01.2020]

WYTWARZANIE

Art.  53.  [Wytwarzanie, przetwarzanie, przerabianie środków odurzających, substancji psychotropowych lub nowych substancji psychoaktywnych albo przetwarzanie słomy makowej]

  1. Kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza, przetwarza albo przerabia środki odurzające lub substancje psychotropowe albo przetwarza słomę makową, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

1a. Kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza, przetwarza albo przerabia nowe substancje psychoaktywne, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

  1. Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w ust. 1 lub 1a, jest znaczna ilość środków odurzających, substancji psychotropowych, słomy makowej lub nowych substancji psychoaktywnych, lub czyn ten został popełniony w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, sprawca podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.


II AKa 297/24, Wymiar kary za wytwarzanie marihuany – Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

LEX nr 3840972 – wyrok z dnia 28 listopada 2024 r.

TEZA | aktualna

Obserwujemy w ostatnim okresie istotne przewartościowanie oceny społecznej szkodliwości używania przez osoby dorosłe marihuany. Została ona częściowo zalegalizowana w Czechach, dozwolona jest w Holandii, a w Niemczech od 1 kwietnia 2024 r. obowiązuje ustawa o legalizacji konopi indyjskich, zgodnie z którą osoby dorosłe w Niemczech będą mogły posiadać przy sobie 25 gramów marihuany na własny użytek. Ponadto, w domach dozwolona jest uprawa do trzech roślin konopi indyjskich oraz posiadanie do 50 gramów marihuany. Trudno w tych okolicznościach bronić poglądu o wysokiej społecznej szkodliwości uprawy i osobistego używania tego narkotyku. Oskarżony wprawdzie uprawiał i wyprodukował znaczne ilości marihuany, ale miałby ją wykorzystywać wyłącznie do własnego użytku. Stąd nie sposób, aby narażając jedynie własne zdrowie, miał istotnie szkodliwie oddziaływać na społeczeństwo. Już tylko to budzi przekonanie, że orzeczona kara 3 lat pozbawienia wolności jawi się jako kara wysoce za surowa.


II AKa 352/22, Wytwarzanie środków odurzających. – Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

LEX nr 3634583 – wyrok z dnia 28 września 2023 r.

TEZA | aktualna

Jeżeli wytworzony środek należy do grupy środków odurzających penalizowanych ustawą, to okoliczność, iż jest słabej jakości w porównaniu do innych środków występujących na rynku, dla odpowiedzialności oskarżonego pozostaje irrelewantna, chociaż może mieć wpływ na niższy wymiar kary.


II AKa 20/23, Zbieg uprawy konopi z wytwarzaniem narkotyku – Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

LEX nr 3651535 – wyrok z dnia 27 kwietnia 2023 r.

TEZA | aktualna

Osoba, która zachowaniem swym ogranicza się do uprawy konopi odpowiada z art. 49 ust. 1 ustawy z 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, jeżeli zaś także zbiera jej ziele lub żywicę, nadto z art. 49 ust. 2 tej ustawy, a gdy podejmuje także dalsze czynności zmierzające do uzyskania gotowego do użycia środka odurzającego, w opisie jej czynu ujęte muszą być wszystkie te znamiona czasownikowe, a czyn winien być zakwalifikowany kumulatywnie, z uwzględnieniem również art. 40 tej ustawy, jako że sprawca poprzez ostatnie ze wskazanych zachowań wytwarza także środek odurzający, w postaci preparatów konopi.


II AKa 88/22, Wymiar kary za uprawę i wytwarzanie środków odurzających – Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie

LEX nr 3431812 – wyrok z dnia 27 września 2022 r.

TEZA | aktualna

Ładunek szkodliwości społecznej czynu polegającego na uprawie i wytwarzaniu środków odurzających na własne potrzeby jest znacznie mniejszy od zachowania sprawcy, który wytwarza i uprawia środki odurzające na sprzedaż. Nie bez znaczenia jest też fakt, że przestępstwo dotyczyło tzw. miękkich narkotyków.

Podstawa prawna

– USTAWA z dnia 29 lipca 2005 r.  o przeciwdziałaniu narkomanii

– ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA  z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych 

– orzecznictwo