Czym jest błąd co do faktu?

Pojęcie błędu co do faktu, oznacza niezgodność i rozbieżność między obiektywną rzeczywistością, często określoną znamionami czynu zabronionego, a jej opacznym wyobrażeniem lub błędnym odbiciem w świadomości sprawcy. Błąd co do faktu może występować zarówno w prawie karnym, jak i prawie cywilnym.

W przypadku prawa karnego pojęcie to odnosi się do okoliczności wyłączającej umyślną winę osoby oskarżonej o dany czyn. W przypadku gdy przestępstwo nie ma odmiany nieumyślnej, istotny błąd co do faktu może spowodować, że czyn ten w ogóle nie został popełniony. Z kolei błąd w prawie cywilnym oznacza niezgodne z rzeczywistością wyobrażenie o treści czynności prawnej lub istniejącym stanie rzeczy i stanowi jedną z wad oświadczenia woli, która stwarza sposobność do uchylenia się od skutków owej wady.

Powszechnie wymagane jest również to, by błąd był istotny subiektywnie i obiektywnie. Błąd istotny subiektywnie odnosi się do sytuacji, w której można przypuszczać, że osoba składająca oświadczenie treści, nie zrobiłaby tego, gdyby nie działała pod wpływem błędu. Błąd istotny obiektywnie uzasadnia natomiast przypuszczenie, że żaden mający świadomość rzeczywistego stanu rzeczy człowiek nie złożyłby takiego oświadczenia woli.

Polskie prawo oprócz błędu co do faktu, wyróżnia także inne rodzaje błędów, w tym błąd co do bezprawności czynu, błąd co do okoliczności wyłączającej zawinienie, błąd co do społecznej szkodliwości czynu oraz błąd co do kontratypu.